Thế giới phẳng, nóng, chật và bệnh. P.1

Trong cuốn sách best seller Thế giới Phẳng (The World is Flat) của nhà báo Thomas Friedman, ông nói về sự ảnh hưởng của Internet đã ủi phẳng Trái Đất tròn này chung quy được gọi là tiến trình Toàn cầu hóa (Globalization). Toàn Cầu hóa   trong thời gian ngắn giúp thế giới tăng trưởng thần kì chưa từng có từ xúc tiến thương mai, trao đổi thông tin liên lạc,văn hóa giúp công dân trên toàn thế giới kết nối với nhau nhanh hơn bao giờ hết. Nhờ Toàn Cầu Hóa, mỗi cá nhân, nhóm, công ty, tập đoàn, quốc gia có khả năng lách mình đến những nơi xa xôi  với tốc độ nhanh hơn và rẻ hơn bao giờ hết. Biên giới là 2 từ không có trong khái niệm Toàn Cầu Hóa. Tuy nhiên xem xét phiến diện một chút, ngoài những lợi ích vừa nêu, đằng sau nó cũng có rất nhiều cái hại, liệu cái hại như một dịch bệnh  chết người liệu có lây lan theo xu hướng Toàn Cầu Hóa nhanh như vậy không?

Xét về dịch tễ học, có khá nhiều Case Study đáng học hỏi. Như việc xuất hiện bệnh sởi , đậu mùa tại Châu Mỹ và giang mai tại Châu Âu  vào thế kỉ thứ 18 và 19 khiến con người rởn da gà khi lúng túng không biết cách hành xử với các loại bệnh này ra sao. Rất may là cuối cùng người ta cũng tìm ra cách xử lí chúng.

Một ví du be bé về tầm ảnh hưởng của Toàn Cầu Hóa đến một đại dịch chết người như việc các quốc gia ngày càng chuyên môn hóa trong việc sản xuất và xuất khẩu và phân phối thực phẩm của mình đi toàn thế giới. Một trong những nguy cơ tiềm ẩn bùng phát đại dịch. Thực tế cho thấy, từ khi việc xuất nhập khẩu được chuyên môn hóa cho từng khu vực, Toàn Cầu hóa đã tích cực đóng góp hàng chục triệu nguy cơ  và truyền bệnh trung gian gây ra khoảng 10000 ca tử vong hàng năm tại Mỹ và ngày có xu hướng tăng dần.

SARS xuất hiện vào năm 2003 mở màn cho một căn bệnh đại dịch Toàn Cầu Hóa, khi người ta bắt đầu sốt vó học hỏi về cách thức kiểm soát y tế công cộng trên quy mô toàn cầu. Một lần nữa WHO bắt đầu hiểu ra tầm quan trọng và mức độ nguy hiểm ra sao của  khi  đối phó với đại dịch ,họ phải tiến hành kiểm soát bệnh từ các nước kém phát triển trước,vì đây mà một trong những ổ dịch lớn nhất của thế giới, AIDS cũng xuất thân từ đây. Mỹ một lần nữa lại ra tay, khi chi ra một khoản tiền khá lớn vài trăm triệu USD để tìm cách khống chế đại dịch AIDS từ những nước kém phát triển này.( Động thái được xem là cao cả này là hành động thà giết lầm hơn bỏ sót của Mỹ,hiểu được dịch bệnh và cách phòng tránh để tránh hậu họa về sau nếu mắc phải).

Chắc bạn vẫn còn nhớ “đại dịch” cúm H5N1 cách đây không lâu khiến cả thế giới nổi da gà. Internet một lần nữa góp gió cho sức mạnh truyền thông, một số bác sĩ khuyến cáo không nên nghiêm trọng hóa vấn đề  về đại dịch này nhưng đó chỉ là sự trấn an nhỏ nhoi, khi truyền thông  kích động tới nỗi sợ của người ta, thì con người vẫn sống chết tìm cách bảo vệ mình. Hệ quả là sự phát tán quá mức về đại dịch khiến WHO một lần nữa bối rối khi xử lí vì chưa ước lượng được chính xác cách làm công việc tầm cỡ vĩ mô như vậy, giải pháp đưa ra là đề phòng, kết quả công ty Roche có một mùa ăn nên làm ra với sản phẩm Tamiflu mà giờ đây đa số nằm xếp xó chờ hết hạn trong các kho thuốc của cục Dược các quốc gia gây thiệt hại không biết bao nhiêu cho ngân sách quốc gia.

Nói về cúm lợn H1N1 tuy chưa phải là đại dịch thực sự, nhưng cũng chẳng nói trước được điều gì sau này khi có một đại dịch mới bùng phát tiềm tàng rất nhiều nguy cơ, và con người vẫn còn loay hoay không biết phải xử lí ra sao, vì tốc độ phát triển y khoa tuy tân tiến nhưng sẽ không đối phó kịp với tốc độ vũ bão của đại dịch. Nỗi sợ vẫn còn đó. Nhưng quy luật của mẹ tự nhiên, khi sinh thái mất cân bằng nghiêm trọng chắc chắn phải có sự can thiệp mạnh tay để cân bằng mọi thứ . Con người vẫn luôn cố gắng tìm cách chống chọi lại quy luật này. Tuy nhiên sau một số kinh nghiệm đã trải qua, WHO ắt sẽ có kế hoạch phòng chống tốt hơn cho những trường hợp sau này.

Buồn cười thay, động lực không mấy tốt đẹp của chính phủ Mỹ ban đầu bắt nguồn từ những hành động nhân đạo  từ các mạnh thường quân,nhà hảo tâm khác ( các tổ chức nhân đạo, hội từ thiện) và tổ chức phi lợi nhuận NGO . Quỹ phòng chống AIDS,Lao,Sốt rét toàn cầu hiện nay đã cam kết chi 7,1 tỉ USD để hỗ trợ hơn 136 quốc gia trên thế giới đang mắc phải những căn bệnh này. Quỹ từ thiện của tỉ phú Bill Gate cũng hỗ trợ cả trăm tỉ USD trong việc cam kết hỗ trợ chích vaccine tiêm chủng bệnh sởi,viêm phổi,uốn ván cho trẻ em tại các nước nghèo ở Châu Phi. (Bác Bill còn đầu tư nghiên cứu thiết kế máy bắt buỗi giá rẻ để giảm bớt bệnh sốt rét nữa kìa.)

Tuy nhiên đừng xem thường những căn bệnh này, vì ở những quốc gia kém phát triển,theo Hội Đồng tình báo an ninh quốc gia ,nó vẫn hoành hành khủng khiếp, như bệnh AIDS tại các quốc gia nghèo tại Châu Phi,đôi lúc khiến các thành viên WHO đau đầu xử lí, vì không tài nào kiếm ra được nhân lực Y Tế vì sau khi mang người nước ngày đi đào tạo thì thời gian họ phục vụ cho đất nước cũng chẳng được bao nhiêu vì bản thân họ cũng mắc phải căn bệnh thế kỉ này.

Bill Gates được xem là người đi đầu trong lĩnh vực cải cách y tế toàn cầu, là thương nhân đầu tiên tự bỏ tiền túi ra để chăm lo cho mọi người,Gates tạo nên một cuộc cách mạng thực sự, vì theo quan điểm của ông, một đất nước muốn phát triển, trước mắt phải phá vỡ hình ảnh đất nước dễ có sự xuất hiện của bệnh tật và nghèo đói.( Gates từng bị cười chê là dở hơi đưa ra quan điểm của mình khi chế ra máy tính, ông muốn sau này mọi người dùng máy tính để đọc sách và làm việc chứ không cần phải dùng giấy nữa-tốn gỗ tốn tài nguyên). Giờ đây những gì Gates nói khiến mọi người phải giật mình về tầm nhìn của ông. Gates không đơn thuần là Thiên Tài, mà là Thánh Nhân thứ thiệt. (OMFG …. Cho em cảm thán tí!)