Brilinta-ngôi sao mới của Astra Zeneca

Sau hơn 12 tháng tung ra thị trường,Brilinta (Ticagrelor) đã tạo nên được  cơn “chấn động” về hiệu quả trị liệu của thuốc chống huyết khối thế hệ mới dựa trên các số liệu thống kê lâm sàng.Hơn 21.000 bệnh nhân được bác sĩ chỉ định điều trị và đạt  được kết quả nhiều hơn mong đợi. Thử nghiệm so sánh  với Plavix(Clopidogrel) của Sanofi Aventis -thuốc được đánh giá là thịnh hành nhất trong phòng ngừa huyết khối.Tất cả các thông số thống kê về tỉ lệ đột quỵ,tử vong,xuất huyết tự nhiên của Brilinta đều thấp hơn  vài %,quan trọng hơn khả năng đáp ứng thuốc Brilinta của các bệnh nhân lớn hơn Plavix 30% .Tuy nhiên Brilinta gặp phải một số vấn đề khác như tình trạng tăng creatinin và acid uric trong máu sau khi dùng thuốc. Trên tinh thần đó.Astra Zeneca tiếp tục  tiến hành một nghiên cứu mới vào đầu quý IV/2010 dùng Brilinta điều trị dài hạn  trên các bệnh nhân từng bị đau tim cách đây 1-3 năm,nghiên cứu khá quan trọng vì nhóm bệnh nhân này nguy cơ xảy ra đột quỵ của họ rất cao,nếu tình hình được cải thiện và có kết quả tốt thì Brilinta sẽ mau chóng trở thành ngôi sao mới của Astra Zeneca.

Brilinta là tên thương hiệu được biết đến tại Mỹ,sau khi nhận được khảo sát khả quan của thuốc,giờ đây EMA đã cho phép Brilinta lưu hành tại châu Âu với tên gọi khác là Brilinque.Dự đoán đến năm 2014,Brilinta sẽ đem lại doanh số 2 tỉ $ cho Astra. Đối thủ cạnh tranh hiện nay của Brilinta :  Plavix (Plavix chuẩn bị đối mặt với việc hết hạn bảo vệ bằng sáng chế vào năm 2012) trong năm 2009 đã mang về cho Sanofi khoản doanh số hơn 9,5 tỉ $.Thông báo từ hội nghị tim mạch vừa qua về lợi ích của Brilinta so với Plavix là một đòn đánh chí mạng trong việc mau chóng soán ngôi nắm giữ thị trường chủ lực trong điều trị phòng ngừa huyết khối.

Brilinta  được Astra Zeneca kì vọng khá nhiều vì doanh số sắp tới của nó một phần nào sẽ hỗ trợ lại được brandname bom tấn Nexium (doanh số toàn cầu 5 tỉ $/2009) chuẩn bị hết hạn đăng kí sáng chế độc quyền vào cuối năm 2010.Một phần doanh số hiện tại được bù đắp bởi sản phẩm Crestor(Rosuvastatin) .Hiện nay tại Châu Âu,một số hãng dược phẩm tại Đức như TEVA Pharmaceutical Industry chuyên sản xuất thuốc Generic đã cho ra một số sản phẩm Generic cạnh tranh với Nexium với mức giá rẻ hơn 60%.Astra không kiểm soát  được số lượng công ty sản xuất sản phẩm này nên không thể liên kết với các công ty Generic để thương lượng lại mức giá phù hợp cho Nexium, bắt buộc Nexium phải giảm giá thành để có thể cạnh tranh.Tại Việt Nam,công ty Stada hiện đã cho ra sản phẩm viên uống Esomeprazol 40mg,và một số công ty khác nhập về Việt Nam với tên biệt dược như Esnosid (Genix Healthcare) hoặc Esoliv 40 để cạnh tranh với Nexium với giá thành rẻ hơn rất nhiều.

Song song đó, AZ tiến hành khá nhiều thử nghiệm lâm sàng và đầu tư vào nghiên cứu thuốc mới,rất nhiều thuốc mới đã được đề xuất và gửi lên FDA nhưng đều bị thất bại trong các giai đoạn thử nghiệm hoặc bị FDA từ chối vì độ an toàn của thuốc.Có hai thuốc hiện đang được chú ý nhiều nhất đó là thuốc trị viêm khớp: fostamatinib và thuốc trị bệnh đái tháo đường type 2:dapagliflozin.Hiện những thuốc này được đầu tư để thay thế cho 2 thuốc sắp hết hạn đăng kí sáng chế độc quyền:Nexium và Seroquel(thuốc hướng tâm thần).

Cuộc chạy đua trong thử nghiệm thuốc viêm khớp gặp phải khá nhiều vấn đề chủ quan lẫn khách quan tác động. Hiện nay AZ đang đầu tư hàng trăm triệu $ cho việc đầu từ vào giai đoạn thử nghiệm pha 3, trước đó ở giai đoạn thử nghiệm pha 2 đã có dấu hiệu về tác dụng phụ của thuốc ảnh hưởng đến huyết áp, tuy nhiên đại diện của AZ cho biết vấn đề huyết áp đã được kiểm soát trong kỉ thuật thiết kế nghiên cứu thuốc và không đáng lo ngại.

Thuốc được thiết kế dạng viên uống dùng 1 hoặc 2 lần mỗi ngày.Hy vọng sẽ trở thành đối thủ  của các chế phẩm dạng chích  hiện nay đắt tiền như Hiruma (Abbott) hoặc Enbrel (Amgen).Chưa hết,ông lớn Pfizer không để yên  cho AZ tung hoành, Pfizer hiện nay cũng đang nghiên cứu lâm sàng  một dạng thuốc uống ở giai đoạn 3 và có tín hiệu khá lạc quan.

Phát ngôn của AZ cho biết,ngoài những tác dụng phụ  chưa biết của các thuốc trị viêm khớp khác,khi tiến hành nghiên cứu vì Fostamatinib  có tác dụng trị liệu viêm khớp khởi đầu khá tốt, điều quan trọng trong việc bảo vệ xương.Điểm mạnh giúp AZ tự tin khẳng định Fostamatinib sẽ trở thành người chiến thắng trong cuộc chạy đua này.

Dapaliflozin có một diện mạo khá tươi sáng khi đáp ứng rất tốt thử nghiệm cuối cùng của trong chuỗi nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng.Dapaliflozin thuộc nhóm ức chế SGLT-2,giúp ngăn chặn tái hấp thu glucose,dùng phối hợp với metformin để giảm cân.841 bệnh nhân được mời thử nghiệm trong 52 tuần dùng Dapaliflozin kết hợp với metformin cho thấy trong quá trình nghiên cứu  hầu hết trung bình giảm được trọng lượng khoảng 3,22kg mỗi người.Kết quả chính thức của thuốc sẽ được công bố sớm vào cuối năm 2010 hoặc đầu 2011.

Hiện thế giới có hơn 200 triệu người bị bệnh đái tháo  đường,hầu hết đều bị đái tháo đường type 2 do khẩu phần ăn và chế độ lười vận động.năm 2009 doanh số thuốc dùng điều trị bệnh đái tháo đường ước tính khoảng 30 tỉ $.